Zaburzenia przetwarzania słuchowego (APD)

Przyczyny zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD)

APD (ang. auditory processing disorders) – wg definicji stowarzyszenia ASHA, APD to zaburzenia przetwarzania słuchowego na poziomie neuronalnym, które nie wynikają z zaburzeń funkcji poznawczych i językowych.

Zaburzenia centralnego przetwarzania słuchowego, są to problemy z prawidłowym zrozumieniem informacji słuchowej, mimo braku uszkodzenia słuchu obwodowego.

Brytyjskie towarzystwo audiologiczne wyróżnia trzy typy zaburzeń przetwarzania słuchowego, w zależności od przyczyny:

  • APD rozwojowe (developmental), rozpoznaje się u dzieci z objawami APD, których czułość słuchu jest w normie i u których nie stwierdzono innej przyczyny zaburzeń słuchu, ani czynników ryzyka.
    U niektórych z tych osób, objawy mogą utrzymać się do wieku dorosłego.
  • APD nabyte (acquired), w których prawdopodobną przyczyną APD są czynniki działające w okresie płodowym i noworodkowym. Prowadzą one do mikrouszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takie jak np. wylew dokomorowy, niedotlenienie okołoporodowe, wcześniactwo, wysoki poziom bilirubiny, cytomegalia, toksoplazmoza czy infekcje wirusowe (grypa).
  • APD wtórne (secondary) np. spowodowane przewlekłym wysiękowym zapaleniem ucha środkowego. Mechanizm powstania zaburzeń wynika z deprywacji słuchowej w okresie dynamicznego rozwoju funkcji słuchowych we wczesnych latach życia, późne lub niewłaściwe protezowanie ubytków słuchu aparatami słuchowymi, niedotlenienie w czasie snu najczęściej z powodu przerośniętego migdałka gardłowego.

Objawy zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD)

Zazwyczaj diagnozę APD stawia się dzieciom, u których pojawiły się trudności szkolne, pomimo, iż symptomy zaburzenia można dostrzec już wcześniej. Zazwyczaj u dzieci tych obserwuje się:

  • opóźniony rozwój mowy,
  • zaburzenia artykulacji,
  • trudności w robieniu notatek ze słuchu,
  • trudności z rozumieniem mowy zwłaszcza w salach z pogłosem lub w większym gronie osób.

Pierwsze objawy APD widać u dzieci mających problem ze zrozumieniem złożonych poleceń. Często wydaje się, że dzieci te są nieposłuszne, ponieważ poproszone o wykonanie dwóch czynności, zrobią to połowicznie lub wcale.

Zazwyczaj są to dzieci, które zaczynają później mówić niż rówieśnicy, a ich kompetencje językowe wydają się być na niższym poziomie, mimo prawidłowego rozwoju intelektualnego.

W momencie rozpoczęcia nauki szkolnej, dzieci z APD mają trudności z nauką czytania i pisania.
W trakcie notowania ze słuchu lub podczas dyktand robią więcej błędów, niż podczas tych samych czynności wykonywanych w domu.

Bardzo często dzieci te nie pamiętają co miały zadane do domu, ponieważ nie zanotowały lub zapisały tylko część polecenia nauczyciela.

Dziecko może sprawiać wrażenie dyslektycznego ponieważ ma problemy nie tylko z pamięcią słuchową, ale również ze słuchem fonemowym. Dziecko myli głoski, sylaby i wyrazy o podobnym brzmieniu jak również:

  • ma problemy ze skupieniem uwagi i słyszeniem w niekorzystnych warunkach (np. w klasie szkolnej), bardzo łatwo dekoncentruje się, gdy w tle pojawi się jakiś dźwięk,
  • nie rozumie mowy niewyraźnej, stłumionej,
  • ma problem z określeniem lokalizacji dźwięku, co w szkole jest dodatkowym problemem, gdy nauczyciel prowadząc lekcję często przemieszcza się po klasie.

Dziecko z APD może cierpieć z powodu nadwrażliwości słuchowej, dlatego często zasłania uszy słysząc zbyt głośny lub drażniący je dźwięk.

Bardzo często dzieci z APD są nadruchliwe, mają zaburzenia zachowania, są agresywne bądź nadmiernie płaczliwe. Wtórnie do zaburzenia pojawiają się problemy emocjonalne, spowodowane niską samooceną dziecka.

Dzieci mające trudności z przetwarzaniem słuchowym, mają również problemy w nauce języka obcego. Łatwo męczą się i dekoncentrują się, zwłaszcza w obecności sygnału zagłuszającego.

Najczęściej problemy z analizą czy syntezą oraz pamięcią słuchową kojarzone są z osobami mającymi opinię o dysleksji i rzeczywiście około 30% dzieci mających APD ma stwierdzoną dysleksję rozwojową.