Opis i przeznaczenie metody

Podstawy teoretyczne metody

Pojęcie “sensomotoryka” składa się z dwóch członów “senso” oraz “motoryka” i tym samym opisuje związek pomiędzy istotą postrzegania i odczuwania otaczającego nas świata, ruchu i działania oraz związanych z tym umiejętności motorycznych. Efektem tego związku w konsekwencji są nasze umiejętności oraz zdolności poznawcze, jak również stan emocjonalny.

Znając tę zależność, specjalista sensomotoryki może poprzez wspieranie procesów sensorycznych (dotyczące organów zmysłów), jak i motorycznych (ruchowych) wpływać na takie umiejętności jak: postrzeganie, myślenie, emocje, motywacja aż po zachowanie.
Ruch oraz działanie pobudza i aktywizuje wiele możliwości umysłowych, tworzy fundamenty do uczenia się i kształtowania zachowań społecznych.

Poszczególne zmysły człowieka rozwijają się stopniowo i każde w swoim tempie. Dziecko korzysta z nich odkąd tylko rozpoczną swoje działanie, a nie dopiero wtedy, gdy całkowicie się rozwiną i będą doskonale pracowały.

Układ nerwowy uczy się najefektywniej przez działanie i doświadczenie. Dzięki trzem głównym kierunkom ruchu (obrót w prawo, w lewo oraz ruch do przodu i do tyłu) poznajemy przestrzeń, czas oraz intensywność doznań z otaczającego świata. Poprzez analizę sensoryczną, człowiek dokonuje oceny jakości otaczających nas przedmiotów za pomocą zmysłów: wzroku, dotyku, węchu czy smaku. Podejmuje decyzję o działaniu.

Sensomotoryka jest metodą opartą na ogólnie znanych podstawach teoretycznych dotyczących rozwoju człowieka oraz wieloletniej pracy Winfrieda Scholtza z dziećmi przejawiającymi różnorodne zaburzenia rozwojowe.

W swoich założeniach metoda przeznaczona jest do wszechstronnego wspierania rozwoju dziecka.

W metodzie dąży się do osiągnięcia dojrzałości motorycznej a tym samym gotowości do uczenia się nowych umiejętności (szkolnych i niezbędnych w codziennym życiu), możliwie na najwyższym poziomie dla danego człowieka.

Diagnoza sensomotoryczna obejmuje obserwację prawidłowych i nieprawidłowych reakcji podczas testów wywoływania odruchów wczesnodziecięcych oraz analizę ich wpływu (w sytuacji ich niezintegrowania lub obserwacji nieprawidłowych reakcji) na sferę edukacyjną oraz zachowanie dziecka.

Świadomość związku między rozwojem sensomotorycznym a funkcjami poznawczymi pozwala na zastosowanie skutecznych działań terapeutycznych, mających wpływ na naukę szkolną i osiągnięcie sukcesów edukacyjnych oraz codzienne funkcjonowanie dziecka.

Metodami interwencji terapeutycznej w sensomotoryce jest: stymulacja równowagi, stymulacja dotykowa oraz stymulacja proprioceptywna.

W ramach terapii prowadzony jest trening równowagi, ćwiczenia regulacji napięcia mięśniowego, ćwiczenia koordynacji ciała oraz ćwiczenia z zakresu motoryki małej (chwytania i palców).

 

Opis zaburzeń sensomotorycznych

Nabywanie przez każde dziecko nowych umiejętności uzależnione jest przede wszystkim od stopnia dojrzałości układu nerwowego oraz osobniczych predyspozycji. To one określają szybkość uczenia się i poziom wykonania określonych czynności.

Już od pierwszych chwil życia odruchy wczesnodziecięce pomagają maleńkiemu człowiekowi, zapewniają mu ochronę i bezpieczeństwo oraz pomagają trenować pierwsze ruchy. Choć to nieświadome czynności i reakcje na bodźce, to właśnie dzięki nim mózg uczy się wzorców ruchu we właściwej kolejności, tworząc swoje pierwsze struktury. Rodząc się z takimi zaprogramowanymi wzorcami ruchowymi, wykorzystujemy je do osiągania kolejnych etapów rozwoju.

W opanowaniu złożonych umiejętności sensomotorycznych istotną rolę odgrywają również nasze zmysły. W przypadku niewłaściwego ich funkcjonowania, a co za tym idzie nieodpowiedniej interpretacji bodźców, mogą wykształcić się nieprawidłowe i odmienne reakcje. Taka sytuacja prowadzi do nieefektywnych działań podczas uczenia się nowych potrzebnych do życia umiejętności.

W tej sytuacji dzieci mogą mieć kłopoty w nauce prostych umiejętności ruchowych, od trudności w manipulacji przedmiotu w rękach, po pokonywanie przeszkód takich jak: chodzenie po schodach czy jazda na rowerze. Podczas obserwacji ich zachowań można dostrzec, że są nieporadne i słabo skoordynowane. Często podczas zmiany pozycji ciała powierzone im zadanie muszą przerywać lub wykonywać od początku.

Sensomotoryka daje możliwości interwencji terapeutycznej z dzieckiem:

  • przejawiającym ogólne trudności w nauce (trudności w nauce podstawowych technik szkolnych w zakresie czytania i pisania, kłopoty w opanowaniu materiału szkolnego),
  • z problemami w zachowaniu (trudności w wykonywaniu poleceń, wybuchy złości, agresja, nieprawidłowe reakcje emocjonalne),
  • z niewłaściwą koordynacją ciała oraz słabą precyzją ruchów,
  • mającym problemy z planowaniem ruchu (wchodzenie, schodzenie po schodach, trudności podczas jazdy na rowerze, problemach w grach zespołowych),
  • z niewłaściwą postawą ciała i niezgrabnością ruchową (trudności w przyjęciu odpowiedniej pozycji ciała podczas pracy przy stoliku, nieprawidłową postawą podczas chodzenia),
  • problemami grafomotorycznymi i obniżoną sprawnością manualną.